Τι δείχνουν πραγματικά τα μητρώα και οι ανοιχτές πηγές
Είναι συχνό φαινόμενο ο ενδιαφερόμενος να φτάνει στην πρώτη επαφή κρατώντας έναν φάκελο με εκτυπώσεις: αποσπάσματα από το Γενικό Εμπορικό Μητρώο, σελίδες από τη Διαύγεια, αποκόμματα ΦΕΚ, στιγμιότυπα από δημόσια προφίλ και αγγελίες. Έχει κάνει, δηλαδή, το αυτονόητο: αναζήτησε ό,τι είναι ελεύθερα προσβάσιμο, προτού ζητήσει τη βοήθεια ειδικού. Η κίνηση αυτή είναι σωστή και, επιπλέον, νόμιμη. Οι δημόσιες πηγές και τα μητρώα αποτελούν το φυσικό σημείο εκκίνησης κάθε σοβαρής έρευνας, διότι επιτρέπουν να χτιστεί ένας σκελετός γεγονότων πάνω στον οποίο μπορεί να στηριχθεί η συζήτηση.
Το ΓΕΜΗ, για παράδειγμα, αποτυπώνει τη νομική υπόσταση μιας επιχείρησης: πότε συστάθηκε, ποιο είναι το καταστατικό της, ποια πρόσωπα τη διοικούν, ποιες μεταβολές δηλώθηκαν, αν βρίσκεται σε εκκαθάριση ή σε άλλη διαδικασία. Το κτηματολόγιο και τα υποθηκοφυλακεία δείχνουν εμπράγματες σχέσεις, βάρη, διεκδικήσεις και μεταγραφές. Οι δημοσιεύσεις πλειστηριασμών, οι διοικητικές πράξεις στη Διαύγεια και τα ΦΕΚ προσθέτουν ένα ακόμη στρώμα: αποφάσεις, αδειοδοτήσεις, κυρώσεις, ανακοινώσεις. Σε εμπορικό επίπεδο, τα δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία και οι ανακοινώσεις εταιρειών συμπληρώνουν την εικόνα, ενώ ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος συχνά παρέχει το χρονικό πλαίσιο γύρω από ένα γεγονός.
Ωστόσο, ακριβώς εδώ χρειάζεται προσοχή στη γλώσσα. Τα μητρώα είναι κατ’ εξοχήν δηλωτικά και όχι αποδεικτικά συμπεριφοράς. Δείχνουν τι έχει δηλωθεί, από ποιον και πότε — όχι τι πράττει στην πραγματικότητα ένα πρόσωπο, πώς συμπεριφέρεται, τι προθέσεις έχει ή ποιες σχέσεις διατηρεί άτυπα. Ένα μητρώο μπορεί να πιστοποιήσει ότι κάποιος είναι νόμιμος εκπρόσωπος μιας εταιρείας· δεν μπορεί να πει αν αυτός ο άνθρωπος εμφανίζεται καθημερινά σε έναν συγκεκριμένο χώρο ή αν έχει αναλάβει υποχρεώσεις που δεν δηλώθηκαν ποτέ. Η διάκριση ανάμεσα στην πληροφορία και στο συμπέρασμα δεν είναι σχολαστικότητα· είναι η βάση κάθε αξιόπιστης εκτίμησης.
Πού τελειώνει η εικόνα: τα όρια που δεν παρακάμπτονται
Η πρώτη οριογραμμή είναι πρακτική. Τα δημόσια αρχεία έχουν χρονική υστέρηση, ελλιπείς καταχωρίσεις και, συχνά, ασάφειες. Ένα τηλεφωνικό νούμερο ή μια διεύθυνση μπορεί να ανήκει σε ομώνυμο πρόσωπο· μια παλαιότερη ανακοίνωση μπορεί να έχει ανακληθεί χωρίς να το αντιληφθεί ο αναγνώστης. Όποιος βασίζεται αποκλειστικά σε αναζήτηση στο διαδίκτυο κινδυνεύει να καταλήξει σε βεβιασμένα συμπεράσματα, τα οποία στη συνέχεια καταρρέουν. Η επαλήθευση ταυτότητας προσώπων, η διασταύρωση στοιχείων και η χρονολόγηση των πηγών είναι εργασία που απαιτεί μέθοδο, όχι απλή αναζήτηση.
Η δεύτερη οριογραμμή είναι νομική και αδιαπέραστη. Δεν υπάρχει νόμιμος τρόπος να αντληθούν τραπεζικά, τηλεφωνικά ή φορολογικά δεδομένα τρίτων, να διαβαστεί αλληλογραφία ή περιεχόμενο μηνυμάτων, να εισέλθει κάποιος σε λογαριασμούς ή συσκευές ενήλικων τρίτων, να τοποθετηθεί κρυφό GPS ή λογισμικό σε ξένο όχημα ή κινητό, να καταγραφεί ήχος ή εικόνα μέσα σε ιδιωτικό χώρο. Το άρθρο 19 του Συντάγματος κατοχυρώνει το απόρρητο των επικοινωνιών και, κατά την παράγραφο 3, αποδεικτικά μέσα που αποκτήθηκαν παράνομα δεν λαμβάνονται υπόψη. Το άρθρο 370Α του Ποινικού Κώδικα τιμωρεί την παράνομη υποκλοπή και καταγραφή, ενώ ο Γενικός Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 και ο νόμος 4624/2019 θέτουν τους κανόνες για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Τι μπορεί να ζητηθεί νόμιμα
Στην πράξη, ορισμένα ερωτήματα δεν έχουν νόμιμη απάντηση, όσο κρίσιμα κι αν φαίνονται. Η υπόσχεση για πρόσβαση σε λογαριασμούς τρίτων ή για υποκλοπή συνομιλιών δεν είναι υπηρεσία· είναι ποινικός κίνδυνος για τον εντολέα και, ταυτόχρονα, παραγωγή υλικού που δεν αντέχει σε κανέναν έλεγχο. Αυτό που παραμένει νόμιμο είναι η παρατήρηση σε δημόσιους χώρους, η έρευνα σε δημόσιες πηγές και μητρώα, οι διακριτικές επιτόπιες έρευνες και οι συζητήσεις με πρόσωπα που δέχονται να μιλήσουν, πάντα με γραπτή, χρονολογημένη τεκμηρίωση που μπορεί να εξετάσει δικηγόρος.
Από τα έγγραφα στην πρώτη δωρεάν συζήτηση
Η αξία της πρώτης συνάντησης δεν έγκειται στην επιβεβαίωση όσων έχει ήδη βρει ο ενδιαφερόμενος. Έγκειται στη μετατροπή ενός συνόλου αποσπασματικών πληροφοριών σε ένα σαφές, εφικτό και νόμιμο ερώτημα. Στη συζήτηση εξετάζεται αν υπάρχει έννομο συμφέρον και σκοπός που δικαιολογεί την έρευνα, ποια στοιχεία λείπουν, ποια βήματα είναι επιτρεπτά και ποια όχι. Πρόκειται για έλεγχο νομιμότητας και σκοπιμότητας, ο οποίος γίνεται προτού δαπανηθεί οποιοδήποτε ποσό ή χρόνος.
Η συζήτηση αυτή είναι δωρεάν, εμπιστευτική και χωρίς δέσμευση. Μπορεί να πραγματοποιηθεί στο γραφείο της Αιόλου 104, λίγα λεπτά με τα πόδια από το μετρό της Ομόνοιας, αλλά και τηλεφωνικά, με βιντεοκλήση ή σε ουδέτερο σημείο, εφόσον ο ενδιαφερόμενος προτιμά τη διακριτικότητα. Τα ραντεβού κλείνονται με τέτοιο τρόπο ώστε οι πελάτες να μη συναντιούνται μεταξύ τους. Όποιος σκέφτεται να συνεργαστεί με ντετεκτιβ έχει επίσης τη δυνατότητα να ζητήσει να δει την άδεια άσκησης επαγγέλματος, ενώ η δημόσια αναγραφή του αριθμού αδείας και της πραγματικής διεύθυνσης γραφείου αποτελούν βασικά κριτήρια επιλογής.
Πώς προετοιμάζεται κανείς για το πρώτο ραντεβού
Χρήσιμο είναι ο ενδιαφερόμενος να προσέλθει με ένα σύντομο χρονολόγιο, αντίγραφα εγγράφων που ήδη κατέχει και κατάλογο των ερωτημάτων που τον απασχολούν, ιεραρχημένα κατά σπουδαιότητα. Εξίσου χρήσιμο είναι να γνωρίζει τι δεν πρόκειται να ακούσει: κανείς δεν μπορεί να υποσχεθεί πρόσβαση σε δεδομένα τρίτων ή βεβαιότητα για την έκβαση δικαστικής διαδικασίας, καθώς ο χειρισμός του υλικού ανήκει στον δικηγόρο και η αξιολόγησή του στο δικαστήριο. Μετά την πρώτη συζήτηση ακολουθεί γραπτό σχέδιο δράσης και εξατομικευμένη γραπτή εκτίμηση κόστους πριν από την έναρξη οποιασδήποτε εργασίας, δεδομένου ότι κάθε υπόθεση διαφέρει σε διάρκεια, γεωγραφία και απαιτούμενο υλικό. Κατά την εκτέλεση προβλέπονται ενημερώσεις σε συμφωνημένα σημεία και, στο τέλος, γραπτή αναφορά με χρονολόγιο, τοποθεσίες και σαφή διάκριση ανάμεσα στα τεκμηριωμένα γεγονότα και στις εκτιμήσεις.
Σε αυτό το σημείο η εμπειρία έχει πρακτική αξία. Το γραφείο του Πέτρου Δρόλια λειτουργεί με άδεια αριθμού 4891/7/1/90-δ’ και συνεχή πρακτική από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, με περισσότερες από 1.500 υποθέσεις σε 14 χώρες και κάλυψη όλης της Αττικής από την Ομόνοια, καθώς και της υπόλοιπης Ελλάδας και του εξωτερικού μέσω μετακινήσεων και δικτύου συνεργατών. Έτσι, η ανοιχτή πληροφορία παύει να είναι απλώς υλικό από εκτυπώσεις και γίνεται αφετηρία για μια έρευνα με κανόνες, όρια και σαφή παραδοτέα.
